Virtueel Museum Grimbergen

Folklore
 


Folklore of volkskunde bestaat uit de legenden, gewoontes, muziek, sprookjes, dansvormen, volksverhalen, sagen en gewoonten die traditie zijn binnen een cultuur, volk, subcultuur of groep. Folklore verschilt vaak van gemeente tot gemeente en dorp, net zoals de uitspraak van het streekdialect. Maar folklore behoort tot het werelderfgoed, zoals de Steltenlopers van Merchtem en de Gilles van Binche. En je hebt de streekgebonden behoeders van de eigen identiteit, zoals het Cultuurcentrum De Cam in Gooik, met eigen instrumentenmuseum, een jaarlijks volksmuziekfestival met stages en aanleren van oude instrumenten, en het steengoede maandelijks tijdschrift Goevolk. Zonder de volkskunde te vergeten, die door Prof. Stefaan Top ( KU Leuven) sedert de jaren zeventig nieuw leven is ingeblazen.

En bij ons mensen als Jan Laeremans met zijn ploeg, die onder de klinkende Vlaamse naam Nele de plaatselijke volksdansen en het vlaggenzwaaien, een zo typisch Vlaamse kunstvorm van toen, doen heropleven. Diverse niet-kerkelijke tradities, rituelen en bijvoorbeeld oude recepten worden vaak tot de folklore gerekend.

Maar ook een aantal godsdienstige tradities zijn eigen aan de lokale folklore. Denk maar aan de verering van de parochieheilige waaruit de jaarlijkse ker(k)mis, feesten, processie of ommegang zijn ontstaan. Of een dankbetuiging, zoals de Veurnese Boeteprocessie, die sedert 1644 rondgaat.

Het is moeilijk een precieze definitie te geven van “folklore” omdat volkskunst niet statisch en onveranderlijk is. Folklore bevindt zich constant in een ontwikkelingsproces. Zo kunnen oude volksliederen worden uitgevoerd in een arrangement met moderne instrumenten, er kunnen nieuwe sprookjes ontstaan met moderne thema's, volksmuziek kan worden beïnvloed door rock ’n roll, en folklore-elementen kunnen doordringen in moderne kunstvormen.

Spijtig genoeg kreeg het woord “folklore” een negatieve bijklank, in een uitdrukking als “ Dat is allemaal folklore”, waarmee cultuurbarbaren maar ook mensen uit elitaire kringen (zonder veel achtergrond) het volkse als voorbijgestreefd, passé en ouderwets beschouwen.

Het is overduidelijk dat folklore een belangrijk deel van de populaire cultuur vormt die soms zeer interessant kan zijn, zeker op het vlak van muziek, dans, taal en kunstambachten.

(SD)
 


10.0

10.1

10.2

10.3

10.4

10.4.1
10.4.2
10.4.3
10.4.4

10.5

10.5.1
10.5.2
10.5.3

10.6

10.7

10.7.1

10.8

10.9

10.9.1
10.9.2

10.10

10.11

10.11.1

10.12

10.12.1


Sint Servaasommegang

Filomeenstoet

Oude ambachten

Kermissen

Mythen en legenden

De heksen van het Kattemeuterbos
De duivel in de Diegemput
Het gouden beeld van de Borgt
Manneken Pis van Grimbergen

Bijnamen

Bijnamen van gemeenten
Bijnamen van herbergen

Bijnamen van personen

Populaire volksfiguren

Spelen

Liggende wip

Zegswijzen en spreuken

Liederen

Op 't steut van Humbeek
Onze lieve Vrouw van Humbeek

Gebruiken

Tekens en symbolen

De Feniks

Kerststallen

Grimbergen